۵ سرطان شایع در سگ‌ها از علائم تا درمان

پیشرفت‌های چشمگیر در علم دامپزشکی و بهبود کیفیت مراقبت‌های حمایتی در دهه‌های اخیر، منجر به افزایش میانگین طول عمر سگ‌ها شده است؛ اما این افزایش سن، با بالا رفتن نرخ ابتلا به بیماری‌های مزمن از جمله سرطان همراه بوده است. طبق آمار رسمی انجمن پزشکی دامپزشکی آمریکا (AVMA)، سرطان امروزه به عنوان عامل اصلی مرگ‌ومیر در ۵۰ درصد از سگ‌های بالای ۱۰ سال شناخته می‌شود و به طور کلی، از هر چهار سگ، یک مورد در طول زندگی خود با این چالش مواجه می‌گردد.

با وجود ماهیت نگران‌کننده این بیماری، شناخت دقیق الگوهای شیوع، رفتارهای توموری و تشخیص زودهنگام علائم ثانویه، نقشی حیاتی و تعیین‌کننده در تغییر پیش‌آگهی (Prognosis) و افزایش نرخ بقای حیوان ایفا می‌کند.

در این مقاله از پت لینک با استناد به معتبرترین مراجع و مراکز انکولوژی،دامپزشکی جهان و تجربه دامپزشکان مجرب همکار، به بررسی جامع پنج مورد از شایع‌ترین سرطان‌ها در جمعیت سگ‌سانان شامل لنفوم، تومورهای ماست سل، استئوسارکوم، همانژیوسارکوم و ملانومای دهانی می‌پردازیم.

در ادامه، ده زنگ خطر و نشانه بالینی کلیدی که هر صاحب پت و دامپزشکی باید به آن‌ها تسلط داشته باشد را بررسی میکنیم و ارتباط مستقیم این علائم با تومورهای هدف را در قالب یک ماتریس تطبیقی ارزیابی می‌کنیم.

در نهایت، با مرور تشخیص‌های افتراقی، مرز میان بدخیمی‌های سرطانی و بیماری‌های شایع غیرسرطانی را تبیین خواهیم کرد تا ساختاری مدون و کاربردی برای درک، شناسایی و مواجهه با این بیماری فراهم آید.در ادامه، به بررسی تفصیلی هر یک از این محورهای علمی می‌پردازیم.

۵ سرطان شایع در سگها

در ادامه ۵ سرطان شایع در سگها را بررسی میکنیم و سپس علائم انواع سرطان در سگها را برای شما عزیزان نوشته ایم، با تجربه چندبن ساله ای که در کنار دامپزشکان محترم داشتم بهتون میگم که مطالعه این محتوا برای تمامی صاحبین سگها بسیار ضروریست امیدوارم که در اطلاع رسانی کامل به شما عزیزان موفق باشیم.

 ۱.سرطان لنفوم یا لنفوسارکوم در سگها (Lymphoma)

سرطان لنفوم (Lymphoma) یا لنفوسارکوما (Lymphosarcoma) در سگ‌ها یک بیماری بدخیم سیستمیک و خونی است، از بیماری های خود ایمنیه که از رشد کنترل‌نشده و غیرطبیعی لنفوسیت‌ها (نوعی گلبول سفید سیستم ایمنی) منشأ می‌گیرد. طبق گزارش رسمی این بیماری شایع‌ترین تومور سیستم خون‌ساز در سگ‌ها است و حدود ۲۴ درصد از کل تومورهای بدخیم در سگها سرطان لنفوم است. به دلیل ارتباط مستقیم سیستم لنفاوی با جریان خون، این بیماری به عنوان یک سرطان کل بدن (سیستمیک) شناخته می‌شود.

طبقه‌بندی آناتومیک بیماری

بر اساس داده‌های ارائه‌شده مراکز معتبر دامپزشکی، لنفوم به چهار شکل اصلی ظاهر می‌شود:

لنفوم چندمرکزی (Multicentric): شایع‌ترین حالت (حدود ۸۰ تا ۸۵ درصد موارد) که باعث تورم غدد لنفاوی سطحی بدن در گلو، زیربغل و پشت زانوی سگ می‌شود.

 گوارشی (Alimentary/Gastrointestinal): معده و روده‌ها را درگیر کرده و سد دفاعی و هضم غذا را مختل می‌کند و میتونه باعث استفراغ خونی  و بی اشتهایی سگ بشه

سرطان لنفوم در قفسه سینه (Mediastinal): غدد لنفاوی داخل قفسه سینه یا غده تیموس را درگیر می‌کند.

 خارج گره‌ای (Extranodal): اندام‌های خاص مانند پوست (لنفوم پوستی)، چشم‌ها، کلیه یا سیستم عصبی مرکزی را درگیر می‌کند.

 علائم شایع سرطان لنفوم در سگها

علائم را بسته به محل تومور براتون نوشته ایم که به شرح زیر دسته‌بندی میشود:

🟥بزرگ شدن غدد لنفاوی: ایجاد توده‌های سفت، لاستیکی و بدون درد زیر پوست حیوان.

🟥مشکلات گوارشی: استفراغ، اسهال شدید و تیره رنگ، و کاهش وزن شدید.

🟥 مشکلات تنفسی: سرفه، نفس‌نفس زدن مداوم یا تنفس شکمی به دلیل تجمع مایع در قفسه سینه.

🟥 علائم عمومی: بی‌حالی مفرط، بی‌اشتهایی و افزایش غیرطبیعی تشنگی و ادرار.

 تشخیص و تعیین مراحل بیماری سرطان لنفوسارکوم در سگها

✅️ نمونه‌برداری کم‌تهاجمی (FNA): کشیدن سلول‌ها با سوزن ظریف از غدد متورم جهت بررسی سیتولوژی.

✅️ سنجش کلسیم خون: بررسی سطح کلسیم یونیزه، زیرا هایپرکلسمی (افزایش کلسیم) در سگ‌های مبتلا به لنفوم بسیار شایع است.

✅️تصویربرداری تشخیصی حیوان: رادیوگرافی قفسه سینه و سونوگرافی شکم برای تعیین مرحله بیماری (از مرحله I تا V).  

راهکارهادرمانی و پیش‌آگهی (Prognosis) از سرطان لنفوم سگ

شیمی‌درمانی (Chemotherapy) خط اول درمان سرطان لنفوم سگ‌ (Canine Lymphoma) است. این درمان طول عمر حیوان را به بیش از ۱ سال می‌رساند. پیش‌آگهی بیماری یعنی پیش بینی علمی درباره اینده و نتیجه بیماری یا (Prognosis) ،کاملاً به روش انتخابی شما بستگی دارد. طبق اطلاعات علمی دریافت شده از دامپزشکان معتبر بدون درمان، سگ‌ها فقط ۴ تا ۸ هفته زنده می‌مانند.

 گزینه‌های درمانی و میزان بقا (Prognosis)

دو نوع گزینه برای درمان و بقا در این نوع سرطان سگ ها وجود داره

✅️ پروتکل چنددارویی (CHOP Protocol)

این روش استاندارد طلایی (Gold Standard) درمان است که ترکیبی از چهار داروی مجزا است که شامل داروهای :

داروی سیکلوفسفامید (Cyclophosphamide)

داروی دوکسوروبیسین (Doxorubicin)

داروی وین‌کریستین (Vincristine)

و کورتون پردنیزون (Prednisone) است.

 شانس بهبودی (Remission Rate) حدود ۹۰٪ است و میانگین بقای سگ ۱ سال یا بیشتر است.

✅️ داروهای جدید و هدفمند (Targeted Therapies)

این داروها برای موارد خاص در این نوع سرطان تجویز می‌شوند و تاییدیه رسمی سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) را دارند که سلول‌های سرطانی را مستقیم هدف می‌گیرند و برای موارد بازگشت سرطان (Relapse) عالی هستند.

 داروی راباکفوسادین (Rabacfosadine) با نام تجاری تانوویا (Tanovea).

 داروی وردینکسور (Verdinexor) با نام تجاری لاوردیا (Laverdia).

✅️درمان حمایتی یا تسکینی (Palliative Care)

این روش برای عدم تمایل به شیمی‌درمانی است.

 تنها از کورتون پردنیزون (Prednisone) استفاده می‌شود.

 اما باید در نظر داشته باشیم که این دارو سرطان را درمان نمی‌کندو فقط علائم بیماری را موقتاً کاهش می‌دهد و کیفیت زندگی حیوان را بهتر می‌کند در درمان حمایتی با پردنیزون میانگین بقای سگ ۱ تا ۲ ماه است.

۲. تومورهای ماست سل در سگها (Mast Cell Tumors - MCT)

تومور ماست سل (Mast Cell Tumor - MCT) شایع‌ترین سرطان پوست بدخیم در سگ‌ها است. طبق گزارش کتابچه دامپزشکی MSD، این بیماری حدود ۲۰ درصد از تومورهای پوستی سگ‌ها را شامل می‌شود که از «ماست سل‌ها» (نوعی سلول ایمنی مسئول آلرژی) منشأ می‌گیرد این تومور سرطانی را در سگها به نام تقلید کننده بزرگ نیز میشناسند:

 🩺 چرا به آن «تقلیدکننده بزرگ» می‌گویند؟

پلتفرم علمی دانشگاه دامپزشکی پنسیلوانیا (PennVet) این بیماری را The Great Imitator می‌نامد زیرا ظاهر ثابتی ندارد و دائما برای اینکه خودش رو پنهان کنه به شکل های مختلف ظاهر میشه و این کار تشخیص این سرطان را در سگ بسیار سخت کرده است:

 شبیه توده چربی خوش‌خیم.

 شبیه زگیل یا نیش حشره.

 تغییر سایز ناگهانی توده.

 ایجاد قرمزی و خارش شدید که مانند آلرژی در سگ خود را ظاهر میکند.

سیستم درجه‌بندی (Grading) تومورهای ماست سل سگ

بر اساس استانداردهای کالج آسیب‌شناسی دامپزشکی آمریکا (ACVP)، درجه‌بندی تومورهای ماست‌سل سگ (Canine Mast Cell Tumors - MCT) برای تعیین دقیق پیش‌آگهی و برنامه درمانی انجام می‌شود و پاتولوژیست‌ها معمولاً از دو سیستم پت‌نایک (Patnaik) و کیوپل (Kiupel) به صورت مکمل استفاده می‌کنند.این درجه‌بندی‌ها رفتار بیولوژیکی و میزان تهاجمی بودن سرطان را مشخص می‌کنند.

در ادامه، تعریف و تفاوت هر دو سیستم به زبان ساده آورده شده است:

۱. سیستم درجه‌بندی پت‌نایک (Patnaik Grading System)

این سیستم سنتی (ابداع در سال ۱۹۸۴) تومورهای سرطانی سگ را بر اساس میزان نفوذ در پوست به ۳ درجه تقسیم می‌کند:

 درجه ۱ (Grade I – خوب تمایزیافته/Well-differentiated):

این گرید در تومور های ماست سل کم‌خطرترین حالت تومور است.

🟥سلول‌ها بسیار شبیه به سلول‌های سالم هستند.

🟥تومور تنها در سطح پوست (Dermis) قرار دارد.

🟥معمولاً با جراحی ساده کاملاً درمان می‌شود.

🟥پیش‌آگهی (Prognosis) آن بسیار عالی است.

درجه ۲ (Grade II - تمایزیافته متوسط/Moderately-differentiated):

 شایع‌ترین درجه تومور در سگ‌ها است.

🟥تومور به لایه‌های عمیق‌تر پوست نفوذ می‌کند.

🟥رفتار تومور اصلاً قابل‌پیش‌بینی نیست.

🟥گاهی خوش‌خیم و گاهی کاملاً تهاجمی عمل می‌کند.

🟥تشخیص سیر بیماری در این درجه مبهم است. 

 درجه ۳ (Grade III - بد تمایزیافته/Poorly-differentiated):

 خطرناک‌ترین و تهاجمی‌ترین حالت تومور سرطانی ماست سل در سگها است.

🟥سلول‌ها کاملاً تغییرشکل‌یافته و غیرطبیعی هستند.

🟥تومور به بافت‌های زیرپوستی و عمیق حمله می‌کند.

🟥سرعت رشد تومور بسیار بالا است.

🟥خطر متاستاز (Metastasis) بسیار زیادی دارد.

🟥پیش‌آگهی این درجه ضعیف است.

۲. سیستم درجه‌بندی کیوپل (Kiupel Grading System)

این سیستم جدیدتر (ابداع در سال ۲۰۱۱) برای حل ابهام و سردرگمی‌های تومورهای «درجه ۲ پت‌نایک» طراحی شد. کیوپل تومورها را به صورت دودویی (Binary) به ۲ درجه تقسیم می‌کند:  

 درجه پایین (Low-Grade):

🟥رفتار تومور تا حد زیادی خوش‌خیم است.

🟥پتانسیل متاستاز و پخش شدن بسیار کمی دارد.

🟥با جراحی کامل و برداشتن تومور درمان می‌شود.

🟥میانگین طول عمر سگ معمولاً بالای ۲ سال است. 

 درجه بالا (High-Grade):

 تومور فوق‌العاده بدخیم و تهاجمی است.

🟥سرعت تکثیر سلول‌های سرطانی بسیار بالا است.

🟥سلول‌ها دارای هسته‌های چندگانه و غیرطبیعی هستند.

🟥خطر بازگشت تومور پس از جراحی بالا است.

🟥میانگین طول عمر سگ بدون درمان تکمیلی کمتر از ۴ ماه است.

🟥به شیمی‌درمانی یا پرتودرمانی فوری نیاز دارد.

خلاصه تفاوت درجه‌بندی (Grading) تومورهای ماست سل سگ

سیستم پت‌نایک به عمق نفوذ تومور نگاه می‌کند اما در تومورهای درجه ۲ پزشک را دچار شک می‌کند. سیستم کیوپل با شمارش دقیق فاکتورهای بدخیمی زیر میکروسکوپ، مشخص می‌کند که آیا تومور درجه ۲ پت‌نایک، رفتاری کم‌خطر (Low) دارد یا پرخطر (High). 

⚠️ علائم جانبی ناشی از هیستامین در تومور ماست سل

ماست‌سل‌ها حاوی هیستامین هستند. طبق گزارش شبکه اطلاعات دامپزشکی (VIN)، آزاد شدن این مواد باعث عوارض زیر می‌شود:

ایجاد زخم‌های شدید گوارشی.

استفراغ و اسهال خونی.

افت ناگهانی فشار خون.

تأخیر در بهبود زخم‌ها.

تشخیص تومورهای ماست سل در سگها (Mast Cell Tumors - MCT)

 فرآیند تشخیص تومور ماست سل (MCT) در سگ‌ها شامل سه مرحله حیاتی زیر است:

۱. نمونه‌برداری با سوزن ظریف (FNA)

• این اولین قدم برای تشخیص سریع توده است.
•  روش: ورود سوزن نازک به توده پوستی.
•  کاربرد: استخراج سلول‌ها و بررسی زیر میکروسکوپ.
•  مزیت: بدون نیاز به بیهوشی انجام می‌شود.

۲. بافت‌برداری (بیوپسی) و تعیین درجه بدخیمی

• این آزمایش دقیق پس از برداشتن توده انجام می‌شود.
•  روش: ارسال کل بافت تومور به آزمایشگاه.
•  کاربرد: تعیین درجه بدخیمی و تهاجمی بودن سرطان.
•  مزیت: مشخص کردن دقیق مسیر درمان سگ.

 ۳. بررسی غدد لنفاوی مجاور

• این مرحله برای سنجش میزان پیشرفت بیماری است.
•  روش: نمونه‌برداری از نزدیک‌ترین غدد لنفاوی.
•  کاربرد: اطمینان از عدم سرایت و متاستاز تومور.
•  مزیت: تعیین نیاز به شیمی‌درمانی یا دارو.

روش های درمانی سرطان ماست سل در سگها

راهنمای درمانی انجمن بیمارستان‌های دامپزشکی آمریکا (AAHA) روش‌های زیر را توصیه می‌کند:

• جراحی وسیع با حاشیه ایمن.
• تزریق درون‌توموری داروی استلفونتا (Stelfonta).
• شیمی‌درمانی هدفمند با داروی پالادیا (Palladia).
• مصرف آنتی‌هیستامین‌ها و محافظ‌های معده.

سرطان ماست سل در کدام نژاد های سگ بیشتر رایج است؟

طبق آمارهای تجربه دامپزشکان پت لینک و کالج جراحان دامپزشکی آمریکا ACVS این سرطان در نژاد های زیر بیشتر شیوع داره:

 باکسر و بوستون تریر: بالاترین میزان آمار ابتلا در جهان

 پاگ و بولداگ فرانسوی: استعداد بالا در تشکیل تومورهای متعدد پوستی

 لابرادور و گولدن رتریور: مستعد ابتلا به انواع بدخیم و تهاجمی

 وایمرانر و رودزین ریج‌بک: نژادهای بزرگ‌جثه با نرخ ابتلای بالا

چرا این نژادها مبتلا می‌شوند؟ (علل علمی)

بر اساس تحقیقات دانشگاه دامپزشکی پنسیلوانیا (PennVet) و کتابچه دامپزشکی MSD دلیل شیوع بیشتر این نوع سرطان در نژاد های ذکر شده :

 جهش ژنتیکی c-KIT: عامل اصلی رشد بی‌رویه و سرطانی ماست‌سل‌ها

 اختلال گیرنده تیروزین کیناز: ارسال مداوم و اشتباه سیگنال تکثیر سلولی

 آسیب‌پذیری سگ‌های پوزه‌تخت (براکی‌سفال): داشتن پیشینه ژنتیکی ارثی مشترک و معیوب

 هم‌خونی و اصلاح نژاد شدید (Inbreeding): تجمع و تقویت آلل‌های سرطان‌زا در سگ‌های اصیل

حتما شما هم الان متوجه شدین که سگهای طفلی خود به خود سرطان نمیگرفتن اگر دخالت های بی جا و  اصلاح نژاد های ما آدما نبود!!!

 تفاوت رفتار تومور در نژادهای مختلف

 باکسرها و پاگ‌ها: تومورهای زیاد ولی با درجه پایین (خوش‌خیم‌تر) [(mdpi.com)].

 رتریورها: تومورهای کمتر ولی با درجه بالا (متاستاز سریع) [(researchgate.net)].

تومور ماست سل در کدام سن سگ رایجتر است؟

تومور ماست سل اغلب در سگ‌های مسن با میانگین سنی ۸ تا ۹ سال تشخیص داده می‌شود. طبق گزارش سن حیوان مهم‌ترین فاکتور پیش‌بینی ریسک است.

 آمار سن ابتلا بر اساس نژاد سگ

طبق یافته‌های اپیدمیولوژی در [نشریه علمی ساینس‌دایرکت (ScienceDirect) شیوع این سرطان در سگها در سنین مختلف به شرح زیر است:

 سگ‌های بالای ۱۰ سال: دارای شانس ابتلای ۴۰ برابر بیشتر نسبت به سگ‌های زیر ۲ سال.

 نژاد پاگ: دارای پایین‌ترین میانگین سن ابتلا در حدود ۶.۲ سالگی.

 نژاد فرنچ بولداگ: ظهور علائم و تشکیل بافت تومور در حدود ۶.۵ سالگی.

 نژاد باکسر: میانگین سن شروع بیماری در اواسط زندگی یعنی ۷.۲ سالگی.

 نژاد لابرادور رتریور: ثبت بالاترین میزان ریسک ابتلا در سنین ۴ تا ۶ سالگی.

 توله‌سگ‌های زیر یک سال: بروز بسیار نادر بیماری بر اساس گزارش‌های

 ارتباط سن با شدت بدخیمی تومور

۳. استئوسارکوم یا سرطان استخوان (Osteosarcoma)

سرطان استئوسارکوم (Osteosarcoma) تهاجمی‌ترین و شایع‌ترین نوع سرطان استخوان در سگ‌ها است که معمولاً استخوان‌های بلند دست و پا را درگیر می‌کند. این بیماری به شدت دردناک است و تمایل بالایی به پخش شدن سریع (متاستاز) به ریه‌های حیوان را دارد.

طبق آمار [مؤسسه ملی سرطان آمریکا ، استئوسارکوم عامل ۸۵ تا ۹۸ درصد از تومورهای اولیه استخوان در سگ‌ها است و نژادهای بزرگ و غول‌پیکر (مثل گریت دین و روتوایلر) به شدت مستعد آن هستند.

 دلیل به وجود آمدن سرطان استخوان در سگها

علت دقیق بروز این سرطان استخوان در سگها کاملاً مشخص نیست، اما عوامل زیر در شکل‌گیری آن نقش کلیدی دارند:

🟥رشد سریع استخوان‌ها: شیوع بالا در نژادهای بزرگ و غول‌پیکر.

🟥جهش‌های ژنتیکی: ناهنجاری در سلول‌های سازنده بافت استخوانی.

🟥وزن و فشار مکانیکی: وارد شدن فشار زیاد به استخوان اندام‌ها.

🟥سن حیوان: شایع در سگ‌های مسن و گاهی سگ‌های جوان.

 علائم اصلی سرطان استئوسارکوم در سگها

نشانه های این بیماری به دلیل تخریب ساختار استخوان بسیار شدید هستند:

لنگیدن شدید: شایع‌ترین علامت اولیه بیماری.

تورم سفت: ایجاد توده روی استخوان پا.

درد شدید: بی‌قراری سگ هنگام لمس اندام.

شکستگی ناگهانی: شکستن استخوان با کمترین ضربه.

بی‌حالی: افت شدید انرژی و اشتها.

راه‌های درمان سرطان استئوسارکوم یا سرطان استخوان (Osteosarcoma) در سگها

درمان این سرطان معمولاً ترکیبی است و با هدف کاهش درد و طولانی‌تر کردن عمر سگ انجام می‌شود:

 1. قطع عضو (Amputation): مؤثرترین راه برای از بین بردن فوری درد شدید پا است. سگ‌ها معمولاً خیلی سریع با راه رفتن روی سه پا سازگار می‌شوند.

 2. شیمی‌درمانی (Chemotherapy): برای مقابله با سلول‌های سرطانی میکروسکوپی پخش‌شده در بدن الزامی است. این روش طبق ارزیابی متخصصان طول عمر سگ را به طور چشمگیری افزایش می‌دهد.

 3. پرتودرمانی (Radiation): در مواردی که امکان جراحی وجود ندارد، برای تسکین درد استفاده می‌شود.

 4. مدیریت دارویی درد: استفاده از مسکن‌های تخصصی قوی و داروهای تقویت‌کننده بافت استخوان.

 ۴. همانژیوسارکوم (Hemangiosarcoma)

سرطان همانژیوسارکوم (Hemangiosarcoma یا HSA) یکی از تهاجمی‌ترین و کشنده‌ترین انواع سرطان در سگ‌ها است که از سلول‌های سازنده رگ‌های خونی منشأ می‌گیرد. این سرطان به دلیل ماهیت پنهان خود، معمولاً تا زمان پاره شدن تومور و ایجاد خونریزی داخلی شدید تشخیص داده نمی‌شود. بر اساس گزارشات معتبر [دانشکده دامپزشکی دانشگاه کرنل این بیماری بیشتر اندام‌های پر از خون مانند طحال، قلب و کبد را درگیر می‌کند.

سگها چطور دچار سرطان همانژیوسارکوم میشوند؟

همانژیوسارکوم ناشی از رشد غیرقابل کنترل سلول‌های اندوتلیال (سلول‌های پوشاننده جداره رگ‌ها) است.

رگ‌های خونی ناقص: سلول‌های سرطانی رگ‌های خونی جدیدی می‌سازند. این رگ‌ها پیچ‌خورده، ناقص و بسیار شکننده هستند.

تجمع خون و پارگی: خون در این رگ‌های ناقص لخته شده و تجمع می‌یابد. در نهایت فشار بالا باعث پارگی ناگهانی تومور و خونریزی در شکم یا دور قلب می‌شود.

عوامل خطر: علت دقیق نامشخص است، اما ژنتیک نقش مهمی دارد. نژادهای گلدن ریتریور، ژرمن شپرد و لابرادور بیشترین مستعد ابتلا هستند. نوع پوستی این سرطان نیز می‌تواند ناشی از قرارگیری طولانی در معرض نور خورشید (اشعه UV) باشد.

علائم خطر و نشانه‌های بالینی سرطان همانژیوسارکوم سگ

این بیماری در مراحل اولیه هیچ دردی ندارد و پنهان می‌ماند. نشانه‌ها معمولاً ناگهانی بروز می‌کنند:

ضعف شدید و غش کردن (Collapse): ناشی از افت ناگهانی فشار خون به دلیل خونریزی داخلی.

رنگ‌پریدگی لثه‌ها: لثه‌های سفید یا صورتی بسیار کم‌رنگ نشان‌دهنده کم‌خونی شدید است.

بزرگ و سفت شدن شکم: تجمع خون ترشح شده از طحال یا کبد در محوطه شکمی.

تنفس سریع یا دشوار: به خصوص اگر تومور در قلب باشد یا سرطان به ریه‌ها متاستاز کرده باشد.

بی‌آمادگی و بی‌اشتهایی ناگهانی: سگ تمایلی به حرکت یا بازی ندارد و سریع خسته می‌شود.

راه‌های درمان بر اساس استانداردهای بین‌المللی

طبق تایید بنیاد سلامت سگ‌های AKC (AKC Canine Health Foundation)، درمان قطعی برای این سرطان وجود ندارد، اما پروتکل‌های حمایتی زیر برای کنترل بیماری اجرا می‌شوند:

1. جراحی فوری (Splenectomy): اگر تومور در طحال با شد، کل طحال برای جلوگیری از خونریزی مرگبار برداشته می‌شود.

2. شیمی‌درمانی: به دلیل سرعت بالای پخش سلول‌های سرطانی، پس از جراحی الزامی است. داروی دوکسوروبیسین (Doxorubicin) استانداردترین داروی تزریقی برای این بیماری است.

 3. انتقال خون (Blood Transfusion): برای نجات سگ در زمان مواجهه با پارگی تومور و شوک ناشی از خونریزی حاد.

4. درمان‌های مکمل مدرن: استفاده از درمان‌های ضد رگ‌زایی (Metronomic therapy) و عصاره‌های قارچ دارویی (مانند قارچ دم بوقلمون) که در تحقیقات دانشگاهی نتایج مثبتی نشان داده‌اند.

 پیش‌آگهی و طول عمر (Prognosis)

متاسفانه پیش‌آگهی این بیماری بسیار ضعیف است. با جراحی تنها، سگ‌ها معمولاً ۱ تا ۳ ماه دوام می‌آورند. در صورت انجام جراحی همراه با شیمی‌درمانی، طبق آمارهای بین‌المللی این مدت به ۴ تا ۷ ماه افزایش می‌یابد. تنها کمتر از ۱۰ درصد سگ‌ها ممکن است تا یک سال پس از تشخیص عمر کنند.

برای ارائه اطلاعات متناسب با شرایط شما، لطفا بفرمایید:

۵. ملانومای بدخیم دهانی (Malignant Oral Melanoma)

ملانومای بدخیم دهانی (Malignant Oral Melanoma) شایع‌ترین نوع سرطان بدخیم حفره دهان در سگ‌ها است که حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد از کل تومورهای دهانی را شامل می‌شود. این سرطان به شدت تهاجمی است و به بافت‌های اطراف و استخوان فک نفوذ می‌کند. همچنین سرعت پخش (متاستاز) بسیار بالایی به غدد لنفاوی و ریه‌ها دارد.

نحوه به وجود آمدن بیماری

این بیماری از تغییر شکل سلول‌های رنگدانه (ملانوسیت‌ها) آغاز می‌شود.

سن بالا: شیوع در سگ‌های بالای ۱۰ سال.

تیرگی مخاط: ریسک بالاتر در لثه‌های تیره.

نژادهای مستعد: چاو چاو، پودل و گلدن ریتریور.

علائم و نشانه‌های بالینی سرطان ملانومای بدخیم دهانی در سگ

این نشانه‌ها به دلیل رشد توده ایجاد می‌شوند:

• توده تیره: وجود تومور سیاه روی لثه.
• بوی بد: تعفن شدید حفره دهان حیوان.
• بزاق خونی: ترشح زیاد و خون‌آلود دهان.
• مشکل بلع: ریختن غذا هنگام جویدن.
• خونریزی لثه: خون آمدن بی‌دلیل از دهان.
• ورم فک: شل شدن ناگهانی دندان‌ها.

راه‌های درمان سرطان حفره دهان در سگها

درمان این سرطان به رویکرد چندگانه نیاز دارد:

• جراحی فک: برداشتن کامل توده و استخوان درگیر.
• پرتودرمانی: طبق گزارش دانشکده دامپزشکی دانشگاه کالیفرنیا، دیویس (UC Davis)، این روش باعث کوچک شدن توده و کاهش سریع درد می‌شود.
• واکسن مخصوص: طبق تحقیق دانشگاه کرنل (Cornell University)، واکسن (مانند ONCEPT) سیستم ایمنی را علیه تومور فعال می‌کند، هزینه واکسیناسیون سگها چقدر است؟
• شیمی‌درمانی: کنترل موقت پخش سرطان به ریه‌ها.

پیش‌آگهی و طول عمر

بدون درمان، طول عمر سگ‌ها حدود ۲ ماه است. اما با جراحی موفق و ترکیب آن با واکسن و پرتودرمانی، سگ‌ها می‌توانند بین ۶ ماه تا بیش از ۱ سال با کیفیت زندگی خوب عمر کنند.

سرطان پستان (Mammary Gland Tumor) در سگ‌های ماده عقیم‌نشده

در سگ‌های ماده عقیم‌نشده، سرطان پستان (Mammary Carcinoma) نیز رتبه بسیار بالایی دارد، اما در آمار کلی بدون تفکیک جنسیت، ۵ مورد فوق در صدر لیست مراجع دامپزشکی قرار دارند.

سرطان پستان (Mammary Gland Tumor) در سگ‌های ماده عقیم‌نشده، شایع‌ترین نوع تومور است که حدود ۵۰ تا ۷۰ درصد کل تومورهای این سگ‌ها را شامل می‌شود. بر اساس گزارشات [دانشکده دامپزشکی دانشگاه کرنل ترشح مداوم هورمون‌های جنسی از تخمدان‌ها علت اصلی رشد این تومورها است. به طور کلی، ۵۰ درصد این تومورها خوش‌خیم و ۵۰ درصد آن‌ها بدخیم (سرطانی) هستند.

نحوه به وجود آمدن بیماری 

• تأثیر مستقیم هورمون‌ها: تحریک غدد توسط استروژن و پروژسترون.
• تجربه دوره‌های فحلی: افزایش ریسک با وقوع هر دوره قاعدگی.
• عدم عقیم‌سازی: بالاترین میزان خطر در سگ‌های عقیم‌نشده مسن.
• سن و چاقی: شیوع بیشتر در سنین ۸ تا ۱۱ سالگی.

علائم سرطان پستان در سگها

• توده‌های سفت: وجود برجستگی‌های کوچک زیر پوست شکم.
• بزرگ شدن غدد: متورم شدن بافت اطراف نوک‌ها.
• ترشحات مکرر: خروج مایع یا خون از سینه سگ.
• زخم‌های پوستی: ایجاد التهاب روی تومورهای بزرگ.
• درد موضعی: بی‌قراری حیوان هنگام لمس شکم

راه‌های درمان سرطان پستان در سگ

جراحی (Mastectomy) برداشتن کامل توده و بافت‌های پستانی اطراف.

عقیم‌سازی همزمان: حذف رحم و تخمدان‌ها برای قطع تولید هورمون ( عقیم سازی سگ ماده )
شیمی‌درمانی: کنترل سلول‌های سرطانی در صورت متاستاز توده.
داروهای ضدالتهاب: استفاده از مهارکننده‌ها جهت کاهش سرعت رشد تومور

پیش‌آگهی و اهمیت زمان

طبق داده‌های سازمان جراحان دامپزشکی آمریکا (ACVS)، اندازه توده تعیین‌کننده اصلی طول عمر حیوان است. اگر توده در زمان جراحی کمتر از ۳ سانتی‌متر باشد، شانس بهبود کامل بسیار بالا است. غدد لنفاوی و ریه‌ها اولین مکان‌هایی هستند که این سرطان به آن‌ها پخش (متاستاز) می‌شود. برای پیشگیری، غدد پستانی سگ خود را به صورت دوره‌ای لمس و معاینه کنید.

جدول نشانه های 5 سرطان شایع در سگها

۲. تشخیص‌های افتراقی (Differential Diagnosis)

در دامپزشکی بسیار مهم است که بدانیم این علائم همیشه به معنای سرطان نیستند. رفرنس‌های معتبر تاکید می‌کنند که بیماری‌های زیر باید پیش از تایید سرطان، رد (Rule out) شوند:

✅️در مورد توده‌های پوستی و زخم‌ها:

لیپوم (Lipoma): تومورهای چربی کاملاً خوش‌خیم.

آبسه و کیست: عفونت‌های باکتیریایی موضعی یا کیست‌های حاوی مایع.

✅️در مورد لنگش و درد استخوان:

آرتریت و آرتروز: بیماری‌های دژنراتیو مفصلی (به ویژه در سگ‌های مسن) – با انواع جراحی ارتوپد در سگها آشنا شوید

دیسک کمر یا آسیب تاندون: آسیب‌های مکانیکی به ستون فقرات یا بافت‌های نرم.

✅️در مورد بوی بد دهان و اشکال در بلع:

بیماری‌های شدید پریودنتال: جرم دندان، عفونت لثه و دندان‌های پوسیده بهتر است توسط دندان پزشک حیوانات بررسی شود.

جسم خارجی: گیر کردن استخوان یا تکه چوب در سقف دهان یا بین دندان‌ها.

✅️ در مورد کاهش وزن و بی‌اشتهایی:

نارسایی‌های ارگان‌های داخلی: بیماری‌های مزمن کلیوی (CKD) یا نارسایی کبد.

بیماری‌های گوارشی: التهاب روده (IBD) یا وجود انگل‌های داخلی.

✅️ در مورد کاهش انرژی و ضعف ناگهانی:

 کم‌خونی سگ (Anemia): ناشی از بیماری‌های ایمنی یا انگل‌های خونی (مثل کنه).

کم‌کاری تیروئید (Hypothyroidism): اختلال هورمونی که متابولیسم سگ را به شدت پایین می‌آورد. 

نتیجه‌گیری

سرطان در سگ‌ها بیماری نادری نیست و با افزایش سن احتمال بروز آن بیشتر می‌شود. لنفوم، تومور ماست سل، استئوسارکوم، همانژیوسارکوما، ملانوم بدخیم دهانی و سرطان پستان از مهم‌ترین سرطان‌هایی هستند که صاحبان حیوانات خانگی باید با علائم آن‌ها آشنا باشند. تشخیص زودهنگام می‌تواند نقش مهمی در افزایش طول عمر و بهبود کیفیت زندگی سگ داشته باشد. به همین دلیل هرگونه توده، تورم، لنگش مداوم، خونریزی غیرعادی، کاهش وزن یا تغییر رفتار باید توسط دامپزشک بررسی شود. انجام چکاپ‌های منظم، عقیم‌سازی به‌موقع سگ‌های ماده و مراجعه سریع در صورت مشاهده علائم مشکوک، از مهم‌ترین اقدامات برای تشخیص و مدیریت موفق بسیاری از سرطان‌های سگ به شمار می‌رود.