کنل کاف  در سگها kennel cough

کنل کاف" (Kennel Cough) با نام پزشکی تراکئوبرونشیت عفونی سگ‌سانان (Canine Infectious Tracheobronchitis یا CIRDC - Canine Infectious Respiratory Disease Complex) شناخته می‌شود، یک عفونت حاد و بسیار مسری است که باعث التهاب نای و مجاری تنفسی فوقانی در سگ‌ها میشه. میتوان گفت کنل کاف یه نوع سرماخوردگی سگ بسیار مسری است که مجاری تنفسی آنها را تحریک میکند و باعث سرفه های خشک سگ میشود البته تفاوت های بسیار مهمی داره که در ادامه در موردش بهتون میگم، از علائم بارز کنل کاف سرفه خشک، خشن، ناگهانی اغلب با صدایی بوق غاز است، این بیماری بسیار واگیردار است و در مکانهایی مثل پانسیون سگها به راحتی منتقل میشود. در این راهنما، تمام نکات پیشگیری و درمان کنل کاف سگ ها را بررسی میکنیم.

تفاوت برونشیت عفونی ریه سگ CIRDC با سرماخوردگی 

تفاوت اصلی میان برونشیت عفونی سگ و یک سرماخوردگی ساده (Common Cold) در محل درگیر شدن دستگاه تنفسی، عامل بیماری زا، شدت و نوع سرفه است، در سرماخوردگی محل اصلی درگیری بینی و گلو است و سرفه ها خفیف و مرطوب همراه با عسطه است، همچنین عامل بیماری زا ویروس‌های خفیف (آدنوفیروس نوع ۲، پارامیکسوفیروس) است، اما در کنل کاف محل اصلی بیماری نای (Trachea) و برونش‌های ریه با سرفه های شدید، خشک، بوقی شکل (شبیه صدای غاز) سگ و عامل بیماری زا باکتری خطرناک بوردتلا + ویروس پاراآنفولانزا که این بیماری را به شدت واگیر دار کرده و خیلی سریع به سگهای دیگر منتقل میشود، همچنین در سرما خوردگی سگ، ما با حالت تهوع، خفگی سگ و درد زمان لمس گلو رو به رو نیستیم اما در برونشیت ریه هم حالت تهوع مشاهده میشه و هم حالت خفگی و سگ طوری سرفه میکند که  انگار چیزی در گلویش گیر کرده، از اونجایی که این برونشیت اگر جدی گرفته نشه هم میتونه به دیگر سگها منتقل بشه هم به ذات و ریه سگ تبدیل بشه به هیچ وجه نمیشه ساده انگارانه بهش نگاه کرد و باید خیلی سریع اقدام کنید. اما همیشه پیشگیری بهتر از درمانه، به شخصه ترجیح میدم به جای درمان از پیشگیری استفاده کنم مخصوصا که با یه واکسن که به صورت قطره بینی هست از ابتلای سگم به این بیماری جلوگیری کنم.

پیشگری از برونشیت عفونی ریه سگ با واکسن KC

واکسن KC مخفف Kennel Cough (سرفه کنل یا همان سرفه تنفسی سگ‌) است این واکسن یک واکسن غیر-اصلی (Non-Core) اما بسیار مهم است که برای پیشگیری از مجموعه‌ای از عفونت‌های شدید سیستم تنفسی فوقانی در سگ‌ها استفاده می‌شود(قبلا راجع به واکسن های ضروری و اصلی یا core سگ صحبت کردیم)

این واکسن در برابر چه بیماری‌هایی ایمنی ایجاد می‌کند؟

واکسن ترکیبی KC حاوی باکتری و ویروس ضعیف‌شده است که به طور هم‌زمان سگ را در برابر دو عامل اصلی ابتلا به سرفه کنل ایمن می‌کند

   1. باکتری بوردتلا برونشی‌سپتیکا (Bordetella bronchiseptica): عامل اصلی و باکتریایی ایجاد سرفه‌های خشک و شدید.

   2. ویروس پاراآنفولانزای سگ (Canine Parainfluenza Virus): یک عامل ویروسی بسیار واگیردار که مجاری تنفسی سگ را درگیر می‌کند.

نحوه تجویز واکسن KC چگونه است؟

برخلاف واکسن‌های چندگانه معمولی، واکسن‌های استاندارد KC (مانند برند معروف Nobivac KC یا Canigen KC) عموماً به صورت قطره داخل بینی (Intranasal) تجویز می‌شوند.

دلیل علمی: طبق بیانیه علمی جامعه دامپزشکی WSAVA، تجویز داخل بینی باعث ایجاد ایمنی موضعیِ بسیار سریع و قوی در مخاط بینی و راه‌های تنفسی (جایی که ویروس ابتدا وارد می‌شود) می‌گردد.

زمان اثرگذاری: ایمنی در برابر باکتری بوردتلا تنها ۷۲ ساعت پس از تزریق قطره داخل بینی کامل می‌شود.

مدت محافظت : ایجاد ایمنی به مدت یکسال

نحوه خرید واکسن KC کنل کاف ؟

شرکت نیکو ژن آریا به عنوان نماینده رسمی و انحصاری کمپانی بین‌المللی MSD Animal Health در ایران، یکی از معتبرترین مراجع تأمین و توزیع داروها و واکسن‌های تخصصی حوزه دامپزشکی کشور به شمار می‌رود. که میتوانید با شماره 02152895 و یا 09939094280 با این شرکت در تماس باشید. این مجموعه نقشی حیاتی در ارتقای سطح سلامت پت‌ها و پیشگیری از بیماری‌های واگیردار دارد. دپارتمان علمی نیکو ژن آریا علاوه بر واردات محصولات اصیل، با برگزاری سمینارهای آموزشی تخصصی، آخرین پروتکل‌ها و دستاوردهای علمی سازمان‌های بین‌المللی نظیر WSAVA را در اختیار جامعه دامپزشکی ایران قرار می‌دهد، تأمین این واکسن حیاتی توسط نیکو ژن آریا، گام مهمی در کنترل کمپلکس بیماری‌های تنفسی (CIRDC) در میان سگ‌های ایرانی، به‌ویژه در محیط‌های تجمعی مانند پانسیون‌ها، پارکهای سگ، محیط های شلوغ خانوادگی و کلینیک‌ها بوده است.

یکی از برجسته‌ترین محصولات وارداتی این شرکت، واکسن تنفسی Nobivac KC است که به عنوان استاندارد طلایی پیشگیری از سرفه کنل (برونشیت عفونی سگ) در جهان شناخته می‌شود. این واکسن ترکیبی و زنده، به صورت قطره داخل بینی تجویز شده و با ایجاد ایمنی موضعیِ بسیار سریع (تنها ظرف ۷۲ ساعت)، سگ‌ها را در برابر باکتری بوردتلا برونشی‌سپتیکا و ویروس پاراآنفولانزا مصون می‌سازد. 

علائم کنل کاف در سگها

بارزترین علامت کنل کاف سرفه خشک، خشن، ناگهانی و حمله‌ای است که اغلب شبیه به صدای "خروس" توصیف می‌شود و ممکن است با حالت عق زدن یا استفراغ کف سفید همراه باشد. این سرفه معمولاً با فعالیت بدنی، هیجان یا فشار ملایم بر ناحیه گلو تحریک می‌شود. در بیشتر سگ‌ها، علائم خفیف است، اما در توله‌سگ‌ها، سگ‌های مسن یا دارای نقص ایمنی، ممکن است عوارض جدی‌تری مانند برونکوپنومونی (ذات‌الریه) ایجاد شود. 

• سرفه خشک، خشن و خروسکی سگ (مثل صدای خروس)
• آبریزش بینی و چشم 
• بیحالی و کاهش اشتهای سگ 
• تب خفیف (در موارد پیشرفته)

اگر سگ شما تنفس سریع یا کبودی لثه دارد، فوراً به دامپزشکی مراجعه کنید

دلایل اصلی بیماری کنل کاف در سگها

کنل کاف عمدتاً توسط ترکیب باکتریها و ویروسها ایجاد میشود که مهمترین آنها شامل: 

- باکتری Bordetella bronchiseptica (عامل ۸۰٪ موارد) 

- ویروس پاراآنفلوانزا

- آدنوویروس سگها

- ویروس دیستمپر

این عوامل معمولاً در محیطهای پرتراکم مانند پانسیونها، پارکهای سگ و آرایشگاههای حیوانات از طریق ذرات تنفسی یا تماس با سطوح آلوده منتقل میشوند. عوامل تشدیدکننده بیماری شامل: 

نکته : اگر سگ شما هم از بیماری آسم رنج میبره لازمه در رابطه با مشکلات تنفسی سگها و آسم سگ که قبلا در موردش باهاتون صحبت کردم اطلاعات کافی داشته باشید.

• استرس ناشی از تغییر محیط 
• سیستم ایمنی ضعیف 
• هوای سرد و خشک 
• آلودگی هوا 

نکته کلیدی: واکسیناسیون منظم (خصوصاً واکسن بوردتلا) میتواند از ۹۰٪ موارد شدید بیماری جلوگیری کند، قبلا در رابطه با جدول زمانبدی واکسیناسیون سگ براتون نوشته ایم میتونید از این راهنما استفاده کنید.

پانسیونها و خطر انتقال کنل کاف

• کنل کاف به راحتی در مکانهای عمومی مثل پانسیون سگها منتقل میشه. دلایل اصلی اینه که:
• سگهای زیادی در یک فضای محدود نگهداری میشن
• از ظروف آب و غذا و اسباببازی مشترک استفاده میشه
• تهویه هوا اغلب مناسبه نیست
• استرس محیط سیستم ایمنی سگ رو ضعیف میکنه

چطور پانسیون امن انتخاب کنیم؟

1. حتماً مطمئن بشین همه سگهای دیگه واکسینه شدن، اگر تو واکسینه کردن و گواهی سلامت حیوانتون سخت گیری میشه لازمه خوشحال باشین چون برای بقیه هم همینطوره!

2. پانسیون باید روزانه ضدعفونی بشه

3. از پانسیونهای خیلی شلوغ دوری کنین

4. بخش قرنطینه برای سگهای بیمار داشته باشه

5. قبل از سپردن سگتون حتماً از پانسیون بازدید کنین

درمان کنل کاف

در ادامه چند راه خانگی برای کاهش علائم بیماری کنل کاف معرفی میکنیم ولی این رو بدونید که این روشها به هیچ عنوان جایگزین مراجعه به دامپزشک و درمان داروییی را نمی باشد.

درمان خانگی سرفه سگ

• عسل و آب ولرم: نصف قاشق عسل + آب گرم (روزی ۲ بار)
• بخور اکالیپتوس: ۲ قطره روغن در دستگاه بخور
• استراحت مطلق: حداقل ۱ هفته
• درمان دارویی
• آنتی بیوتیک برای سگ (با تجویز دامپزشک)
• شربت ضدسرفه مخصوص سگ 

پیشگیری از کنل کاف

برای پیشگیری از ابتلای سگ به بیماریهای تنفسی و کنل کاف موارد زیر را رعایت کنید.

1- واکسیناسیون سالانه (واکسن بوردتلا)

2- پرهیز از پانسیونهای غیربهداشتی

3-  تقویت سیستم ایمنی با استفاده از غذای باکیفیت

سوالات متداول

هزینه درمان کنل کاف چقدر است؟

بین 1500،000تا 5000،000تومان (بسته به شدت بیماری)

آیا کنل کاف به انسان منتقل میشود؟

خیر، اما افراد با سیستم ایمنی ضعیف باید احتیاط کنند.

کنل کاف چقدر طول میکشد تا بهبود یابد؟

موارد خفیف: 1-2 هفته

موارد شدید: 3-4 هفته (نیاز به درمان دارویی دارد)

نکته: سگهای مسن یا توله ها ممکن است مدت بیشتری نیاز به استراحت داشته باشند

آیا کنل کاف میتواند کشنده باشد؟

• در سگهای سالم معمولاً خیر
• در موارد نادر ممکن است منجر به ذاتالریه شود
• سگهای با سیستم ایمنی ضعیف در خطر بیشتری هستن

بهترین واکسن برای پیشگیری کدام است؟

واکسن Bordetella bronchiseptica (به سه شکل موجود است):

•  تزریقی (هر 6-12 ماه)
•  اسپری بینی (هر 12 ماه)
•  خوراکی (هر 12 ماه)

هزینه تقریبی در ایران 300 هزار تومان

آیا میتوانم سگم را هنگام بیماری کنل کاف به پارک ببرم؟

به هیچ عنوان توصیه نمیشود

حداقل 2 هفته پس از قطع کامل علائم صبر کنید

بیماری بسیار مسری است و به دیگر سگها سرایت میکند

تفاوت کنل کاف با سرفه معمولی چیست؟

تفاوت اصلی سرماخوردگی و کنل کاف برای تشخیص راحت‌تر چیست؟

در ادامه مواردی که تشخیص را برای شما دوستداران حیوانات راحتتر کند نوشته ایم امید است که هیچ حیوانی دچار این بیماری نشود و باز بر این مورد تاکید میکنم همانطور که بالاتر ذکر کردم بهترین کار مصون کردن سگ با یک قطره بینی که واکسن کنل کاف است. 

۱. صدای سرفه (نشانه طلایی) در برونشیت ریه سگ

در سرماخوردگی، سگ بیشتر عطسه می‌کند، آبریزش بینی دارد و سرفه‌هایش کوتاه و ملایم است.

در برونشیت عفونی (کنل کاف)، سرفه به صورت رگباری، بسیار بلند، خشک و خشن است که به آن Goose-honking (صدای غاز) می‌گویند و در پایان سرفه، حالت تهوع یا بیرون انداختن کف سفید (Phlegm) دیده می‌شود

۲. واژگان و اصطلاحات پزشکی کنل کاف 

پزشکان در سطح بین‌المللی ترجیح می‌دهند به جای کنل کاف از اصطلاح علمی CIRDC (کمپلکس بیماری‌های تنفسی عفونی سگ) استفاده کنند؛ زیرا برونشیت عفونی یک بیماری جدی‌تر است که در صورت عدم درمان، می‌تواند به ذات‌الریه (پنومونی) تبدیل شود، در حالی که سرماخوردگی به ندرت به ریه‌ها آسیب می‌زند.

۳. حساسیت شدید گلو در برونشیت عفونی ریه - کنل کاف سگ

در سگی که به برونشیت عفونی مبتلا شده، به دلیل التهاب شدید لوله‌های هوا (نای)، اگر به آرامی گلوی سگ را لمس کنید یا قلاده او کمی کشیده شود، سگ بلافاصله دچار یک واقعه سرفه شدید و طولانی می‌شود. در سرماخوردگی عادی این حساسیت شدید وجود ندارد.

چه زمانی باید به دامپزشک مراجعه کنم؟

اگر سگ شما هر یک از این علائم هشداردهنده را نشان داد، بلافاصله به دامپزشک مراجعه کنید: 

1-علائم تنفسی خطرناک

تنفس سریع یا نفس نفس زدن غیرعادی 

کبودی لثه یا زبان (نشانه کمبود اکسیژن) 

خس خس سینه یا صداهای غیرطبیعی هنگام تنفس 

2-علائم عمومی حاد

بیحالی شدید (عدم واکنش به صدا یا محیط) 

استفراغ مکرر (بیش از ۲ بار در روز) 

امتناع از خوردن و نوشیدن بیش از ۲۴ ساعت 

3- علائم عفونت پیشرفته

ترشحات چرکی از بینی یا چشم 

تب بالا (دمای بالای ۳۹.۵ درجه سانتیگراد) 

سرفه های خونی یا مخاط خونی 

4- گروه های پرخطر

اگر سگ شما یکی از شرایط زیر را دارد، حتی با علائم خفیف به دامپزشک مراجعه کنید: 

توله سگهای زیر ۶ ماه

سگهای مسن یا مبتلا به بیماریهای مزمن (مثل دیابت) 

سگهای واکسینه نشده

📌 نکته کلیدی

"اگر شک دارید، همیشه مراجعه به دامپزشک را در اولویت قرار دهید. کنل کاف در مراحل اولیه به راحتی درمان میشود، اما اگر به ذات الریه تبدیل شود، خطرناک خواهد بود."

آیا کنل کاف در تمام نژادهای سگ یکسان ظاهر میشود؟

1. نژادهای کوچک (مثل پومرانیان، چیواوا): علائم شدیدتر
2. نژادهای پوزه کوتاه (بولداگ، پاگ): مشکلات تنفسی بیشتر
3. نژادهای بزرگ (ژرمن شپرد، گلدن رتریور): معمولاً علائم خفیف تر

آیا میتوان از داروهای انسانی برای درمان استفاده کرد؟

خیر به هیچ عنوان دوز داروهای انسانی برای حیوانات کاملا متفاوت است و برای مثال هرگز بدون تجویز دامپزشک از این داروها استفاده نکنید:

• استامینوفن (سمی برای سگها)
• ایبوپروفن (خطر خونریزی معده)
• شربتهای ضدسرفه انسانی (ممکن است حاوی مواد خطرناک باشند)

بهترین غذا برای سگ مبتلا به کنل کاف چیست؟

زمانی سگ به کنل کاف مبتلا میشود بدنش ضعیف میشه و لازمه رژیم مناسبی اعم از موارد زیر را رعایت کنیم:

• غذاهای نرم و گرم (مثل مرغ پخته + برنج)
• وعده های کوچک و متعدد (4-5 بار در روز)
• مقدار زیاد آب تازه
• مکملهای تقویت سیستم ایمنی (با مشورت دامپزشک)

آیا استرس در تشدید بیماری نقش دارد؟

بله، استرس باعث، تضعیف سیستم ایمنی و طولانیتر شدن دوره درمان در نتیجه افزایش احتمال عود بیماری میشود

راهکارهای کاهش استرس:

• محیط آرام و ساکت
• همراهی صاحب
• بازیهای ملایم (  11 مورد از بهترین بازی های مورد علاقه سگ ها ) 

تفاوت کنل کاف با دیستمپر چیست؟

آیا سگ واکسینه شده هم ممکن است بیمار شود؟

بله، اما کمی متفاوت تر : 

• علائم خفیفتر خواهد بود
• دوره بیماری کوتاهتر است
• احتمال عوارض کمتر میشود

در سفر چه نکاتی را رعایت کنم؟

همراه داشتن کارت واکسن

اجتناب از پانسیونهای شلوغ

همراه داشتن وسایل شخصی سگ (ظرف غذا، اسباب بازی)

مشورت با دامپزشک قبل از سفر

آیا از دستگاه بخور سرد استفاده کنم یا گرم؟

بخور سرد بهتر است چون التهاب را کاهش میدهد، خطر سوختگی نداردو برای سگها راحتتر است.

بعد از بهبودی چه مراقبتهایی لازم است؟

استراحت سگ را برای 1 هفته دیگر ادامه دهید، تغذیه مقوی را برای سگ درنظر گرفته و از محلهای پر ریسک به مدت 1 ماه پرهیز کنید. ویزیت مرتب توسط دامپزشگ انجام شود تا ازز روند صحیح درمان اطمینان حاصل کنید.

چگونه از ابتلای سگهای دیگر خانه جلوگیری کنم؟

• جداسازی سگ بیمار (حداقل 2 متر فاصله)
• ضدعفونی روزانه محیط
• شستشوی دست پس از تماس
• استفاده از ظروف جداگانه

🚑 اقدامات اورژانسی قبل از مراجعه به دامپزشک

سگ را در محیط آرام و گرم قرار دهید. از استرس دادن به او خودداری کنید (مثلاً بغل کردن مداوم) و  میزان آب مصرفی را ثبت کنید. 

یک  مورد واقعی: درمان کنل کاف در یک سگ ژرمن شپرد 

ادی، یک سگ ماده ژرمن شپرد ۳ ساله با وزن ۳۲ کیلوگرم، در تاریخ ۱۵ مرداد ۱۴۰۳ به کلینیک دامپزشکی مراجعه کرد. پنج روز قبل از مراجعت از یک پانسیون سگ، علائم بیماری در او ظاهر شده بود. صاحبش گزارش داد که بادی سرفه های خشک و صدای خروس مانند دارد، بیحال شده و اشتهایش کاهش یافته است. هنگام معاینه، دمای بدنش ۳۹.۲ درجه بود که نشاندهنده تب خفیف بود. 

در معاینه با گوشی پزشکی، صدای خسخس در ریه هایش شنیده میشد. تست PCR برای تشخیص دقیق انجام شد که نتیجه آن مثبت بود و وجود باکتری Bordetella bronchiseptica را تأیید کرد. عکس رادیوگرافی هم التهاب خفیف در نای (تراکئیت) را نشان داد. 

برای درمان بادی، ابتدا آنتیبیوتیک داکسیسایکلین به مدت ۱۰ روز تجویز شد. همچنین یک شربت ضدسرفه حاوی عسل و گایافنزین برای کاهش التهاب گلو و تسکین سرفههایش داده شد. برای کمک به بهبودی سریعتر، رژیم غذایی نرم شامل مرغ پخته، برنج و کدو تنبل توصیه شد تا بلعیدن برایش راحتتر باشد. علاوه بر این، روزی دو بار از بخور سرد با اکالیپتوس استفاده میکرد تا مجاری تنفسی اش باز شود. 

بادی به مدت دو هفته قرنطینه شد تا از انتقال بیماری به سایر سگهای خانه جلوگیری شود. خوشبختانه، روند بهبودی او خوب پیش رفت. تا روز سوم، سرفه هایش کمتر شد و اشتهایش برگشت. در روز هفتم، تبش کاملاً قطع شده بود و انرژی بیشتری داشت. و تا پایان روز چهاردهم، همه علائم بیماری از بین رفته بود و بادی به حالت عادی برگشت. 

این کیس نشان دهنده اهمیت تشخیص سریع و درمان به موقع کنل کاف است. انجام تست PCR به ما کمک کرد تا قبل از پیشرفت بیماری، عامل دقیق آن را شناسایی کنیم. استفاده از عسل در شربت ضدسرفه هم به کاهش التهاب گلو کمک زیادی کرد. همچنین، قرنطینه دقیق بادی باعث شد سایر سگهای خانه بیمار نشوند. 

به صاحبان سگها توصیه میشود اگر حیوانشان پس از بازگشت از پانسیون یا تماس با سگهای دیگر دچار سرفه شد، فوراً به دامپزشک مراجعه کنند. واکسیناسیون سالانه علیه بوردتلا هم میتواند از ابتلای سگها به این بیماری جلوگیری کند. 

این پروتکل درمانی براساس راهنمای WSAVA 2024 و مطالعات دانشگاه کرنل روی عفونتهای تنفسی سگها طراحی شده بود، برای آشنایی با رایج ترین بیماری های عفونی در سگ ها میتوانید مقاله لینک شده را مطالعه کنید و یا اگر نگران مشکلاتی مثل عفونت ادراری سگ خودتون هستید میتونید مقاله مرتبط را بخونید و راه کارهای پیشگیری را انجام دهید.