گال گربه چیست؟ علائم، علت ابتلا، راه‌های انتقال و درمان

گال گربه؛ علائم بیماری، انواع انگل و روش‌های درمان

مدت مطالعه 12 دقیقه

بیماری گال گربه یا همون Feline Scabies و Notoedric Mange، یکی از بیماری‌های پوستی شدید، بسیار مسری و دردناک در گربه‌هاست. این عارضه زمانی اتفاق می‌افته که پوست گربه مورد هجوم یک انگل میکروسکوپی و حفار قرار می‌گیره.

عامل اصلی این بیماری، یک مایت یا کنه میکروسکوپی به نام Notoedres cati از خانواده Sarcoptidae هست. این انگل توی لایه‌های پوست گربه تونل حفر می‌کنه و تمام مراحل زندگی خودش رو روی بدن میزبان سپری می‌کنه؛ اما نکته مهم اینجاست که انگل عامل بیماری گال گربه می‌تونه بین ۳ تا ۴ روز در محیط خانه هم زنده بمونه. از نظر علمی، این مایت پسرعموی نزدیک Sarcoptes scabiei (یعنی عامل گال در سگ و انسان) محسوب می‌شه، با این تفاوت که جثه کوچک‌تری داره.

روند پیشرفت بیماری معمولاً این‌طوریه که ابتدا از لبه‌های گوش حیوان شروع می‌شه، بعد به گردن می‌رسه و به‌تدریج تمام بدن گربه رو درگیر می‌کنه. خارش و درد ناشی از این زخم‌ها برای حیوان واقعاً طاقت‌فرساست و اگر درمان به موقع انجام نشه، متأسفانه می‌تونه حتی منجر به مرگ گربه بشه.

گال گربه؛ علائم بیماری، انواع انگل و روش‌های درمان

⚠️ ضمناً باید بدونید که گال گربه جزو بیماری‌های مشترک بین انسان و گربه محسوب می‌شه.

اما یک نکته مثبت و امیدوارکننده برای ما انسان‌ها وجود داره: این مایت نمی‌تونه چرخه زندگی خودش رو روی پوست انسان کامل کنه. بنابراین، بلافاصله بعد از اینکه گربه درمان بشه و محیط خانه به درستی ضدعفونی بشه، علائم پوستی در انسان هم خودبه‌خود برطرف می‌شن.

آیا گال گربه همان  جرب گوش گربه است؟

خیر، ما با دو انگل متفاوت و دو بیماری کاملا متفاوت طرف هستیم تفاوت اصلی بین گال(گال پوستی/نوتوادر) و جرب گوش گربه در نوع انگل ایجادکننده، محل زندگی انگل در بدن و شکل ضایعات است؛ در حالی که جرب گوش فقط کانال گوش را درگیر می‌کند، گال پوستی مستقیماً به پوست صورت، لبه گوش و بدن حمله می‌کند.

مقایسه گال گربه و جرب گوش

ویژگی

گال گربه (Notoedric Mange)

جرب گوش (Ear Mites / Otodectes)

عامل بیماری

مایت Notoedres cati

مایت Otodectes cynotis

محل اصلی درگیری

پوست سر، صورت، لبه بیرونی گوش و گردن

داخل کانال گوش (و به ندرت پوست اطراف گوش)

نحوه فعالیت انگل

در لایه‌های پوست تونل می‌زند و تخم‌گذاری می‌کند

روی سطح پوست کانال گوش زندگی و تغذیه می‌کند

علائم ظاهری

دلمه و پوسته‌های ضخیم خاکستری/زرد، ریزش مو و زخم

ترشحات تیره و مومی (شبیه تفاله قهوه) داخل گوش

رفتار گربه

خاراندن شدید صورت، گردن و پنجه کشیدن به پوست

تکان دادن مداوم سر، کج نگه داشتن سر و خاراندن گوش

شیوع

نسبتاً نادرتر (بیشتر در گربه‌های خیابانی یا پناهگاه‌ها)

بسیار شایع (به‌ویژه در بچه‌گربه‌ها)

انتقال به انسان

باعث خارش و دانه‌های قرمز موقتی روی پوست انسان می‌شود

به ندرت باعث واکنش پوستی در انسان می‌شود

نکات مهم در تشخیص و درمان گال گربه و جرب گوش

  • اشتباه گرفتن علائم. از آنجا که هر دو بیماری با خارش در ناحیه سر و گوش همراه هستند، ممکن است با هم یا با قارچ‌های پوستی اشتباه گرفته شوند.
  • تفاوت در درمان. برای جرب گوش علاوه بر قطره‌های ضدانگل پشت گردن، معمولاً نیاز به شست‌وشو و تمیز کردن کانال گوش و استفاده از قطره‌های مخصوص داخل گوش است، در حالی که درمان گال پوستی روی داروهای ضدانگل سیستمیک و مراقبت از زخم‌های پوستی تمرکز دارد.

تعریف گال گربه (Scabies)

بیاید اول از همه یک تعریف دقیق و علمی از خود بیماری داشته باشیم. گال گربه یا همون Scabies، یک بیماری پوستی بسیار واگیردار و شدید محسوب می‌شه که در اثر هجوم و فعالیت مایت‌های حفار"یعنی همون کنه‌های میکروسکوپی"در لایه‌های سطحی پوست به وجود میاد. بارزترین نشانه‌های این درگیری هم خارش شدید، التهاب، ریزش مو و تشکیل زخم و کرست یا دلمه روی پوست حیوانه.

نوتوادرس چیست؟ (Notoedres)

نوتوادرس (Notoedres) در علم انگل‌شناسی، جنسی از مایت‌های خانواده Sarcoptidae هست. گونه اصلی و معروف این جنس، Notoedres cati نام داره که عامل اصلی بیماری گال سر و صورت در گربه‌سانان شناخته می‌شه. از نظر تکاملی، این انگل خویشاوند نزدیک مایت گال انسانی یعنی Sarcoptes هست؛ با این تفاوت که به طور اختصاصی روی بدن گربه‌ها تکامل پیدا کرده و به همین دلیل نمی‌تونه روی بدن انسان زنده بمونه و چرخه زندگیش رو ادامه بده.

چرخه زندگی Notoedres cati انگل گال گربه

برای اینکه دقیق‌تر درک کنیم چرا گال گربه انقدر سریع پخش می‌شه و چرا درمانش باید با حوصله و طبق برنامه انجام بشه، باید نگاهی به چرخه زندگی یا همون Life Cycle انگل Notoedres cati بندازیم

تمام مراحل زندگی این مایت روی بدن گربه حدود ۱۷ تا ۲۱ روز طول می‌کشد. این چرخه شامل چهار مرحله اصلیه: تخم، لارو، نمف و بالغ.

🔸 ماجرا از جایی شروع می‌شه که مایت ماده بالغ بعد از جفت‌گیری، وارد لایه‌های سطحی پوست گربه"یا همون لایه شاخی اپیدرم (Stratum corneum)"می‌شه و شروع می‌کنه به حفر تونل. این مایت ماده داخل این تونل‌ها روزی چند تا تخم می‌ذاره و در طول عمر خودش می‌تونه ده‌ها تخم تولید کنه. حرکت همین مایت‌ها در زیر پوست و واکنش آلرژیک بدن گربه به بزاق و فضولات اون‌هاست که اون خارش دیوانه‌کننده و التهاب شدید رو ایجاد می‌کنه.

🔸 حدود ۳ تا ۵ روز بعد، این تخم‌ها باز می‌شن و ازشون لاروهای ریز شش‌پا بیرون میان. این لاروها یا داخل همون تونل‌ها می‌مونن یا به سطح پوست میان و حفره‌های کوچیک و موقتی برای تغذیه ایجاد می‌کنن.

🔸 در مرحله بعدی، لاروها پوست‌اندازی می‌کنن و تبدیل می‌شن به نمف (Nymph) که برخلاف لاروها، هشت‌پا هستن. مرحله نمف خودش دو بخش داره:

اول پروتونمف و بعد تریتومف. توی این مرحله هم انگل به تغذیه از بافت‌های پوستی و مایعات بین‌سلولی ادامه می‌ده و رشد می‌کنه.

🔸 در نهایت، بعد از یک پوست‌اندازی دیگه، انگل به مرحله بالغ (Adult) می‌رسه. مایت‌های نر و ماده بالغ روی سطح پوست یا داخل حفره‌های سطحی جفت‌گیری می‌کنن؛ مایت نر معمولاً خیلی زود بعد از جفت‌گیری می‌میره، اما مایت ماده دوباره وارد پوست می‌شه تا تونل جدیدی حفر کنه و این چرخه ویرانگر رو از نو تکرار کنه.

حالا چرا دونستن این چرخه انقدر از نظر علمی و درمانی برامون مهمه؟ دو تا دلیل کلیدی داره: اول اینکه چون تمام این مراحل روی بدن میزبان اتفاق می‌افته، هر تماس نزدیکی بین گربه‌ها باعث انتقال مستقیم لاروها، نمف‌ها و مایت‌های بالغ می‌شه و بیماری به سرعت اپیدمی می‌شه. دوم اینکه اکثر داروهای ضدانگل گربه روی لاروها، نمف‌ها و مایت‌های بالغ اثر می‌ذارن، اما روی تخم‌های داخل تونل بی‌اثر هستن. به همین دلیله که دامپزشک‌ها همیشه تأکید می‌کنن درمان باید در چند نوبت و با فاصله زمانی مشخص تکرار بشه تا تخم‌هایی که جدید باز می‌شن هم قبل از بالغ شدن و تخم‌گذاری مجدد، از بین برن.

علائم گال گربه چیست؟

مهم‌ترین و بارزترین نشونه‌ی گال گربه (نوتوادرس)، یه خارش شدید و بی‌امانه که با پوسته‌ریزی و دلمه‌های ضخیم روی لبه‌ی گوش‌ها و صورت همراه می‌شه.

از اونجایی که انگل Notoedres cati توی لایه‌های سطحی پوست تونل می‌زنه، علائمش معمولاً با این الگوی مشخص ظاهر و پخش می‌شه:

۱. علائم پوستی و ظاهری (مراحل پیشرفت)

  • شروع از لبه‌ی گوش‌ها. ماجرا اولش با چند تا برجستگی کوچیک و پوسته‌ریزی روی لبه‌ی داخلی و نوک گوش‌ها کلید می‌خوره.
  • گسترش به صورت و گردن. چون گربه‌ها مدام با پنجه‌هاشون صورتشون رو می‌شورن و حلقه‌زده می‌خوابن، بیماری خیلی زود به پلک‌ها، پیشانی، گردن و حتی پنجه‌ها و ناحیه مقعد سرایت می‌کنه.
  • دلمه‌های ضخیم و چروکیده. کم‌کم پوست اون نواحی ضخیم، چروکیده و شبیه چرم می‌شه و دلمه‌های سفت به رنگ خاکستری مایل به زرد روش رو می‌پوشونه.
  • ریزش مو (آلوپسی). به خاطر التهاب پوست و خاروندن‌های مداوم خود گربه، موهای این نواحی شروع به ریختن می‌کنه.

۲. علائم رفتاری و عمومی

  • خارش طاقت‌فرسا. گربه حسابی کلافه می‌شه؛ مدام با پنجه‌های عقب سر و گوشش رو می‌خارونه یا صورتش رو به فرش و وسایل خونه می‌ماله.
  • زخم و عفونت ثانویه. این خاروندن‌های شدید پوست رو زخمی و خونریزی‌دار می‌کنه و راه رو برای عفونت‌های باکتریایی باز می‌ذاره.
  • تورم غدد لنفاوی. غدد لنفاوی اطراف سر و گردن در واکنش به این التهاب و عفونت متورم و بزرگ می‌شن.
  • ضعف و بی‌حالی (در موارد پیشرفته). اگه بیماری به موقع درمان نشه و بخش زیادی از بدن رو درگیر کنه، گربه بی‌اشتها، ضعیف و بی‌حال می‌شه و وزن کم می‌کنه.

۳. علائم در شما یا حیوانات دیگه‌ی خونه

  • واگیری بالا. اگه گربه‌ی دیگه‌ای توی خونه دارید، خیلی سریع علائم مشابهی نشون می‌ده.
  • خارش موقت در خودتون. این انگل می‌تونه موقتاً به شما هم منتقل بشه و روی دست‌ها، بازوها یا جاهایی که با گربه در تماس بوده، دانه‌های قرمز و خارش‌دار ایجاد کنه.

نکته‌ی مهم: خیلی از بیماری‌های پوستی دیگه (مثل قارچ، آلرژی یا جرب گوش) ظاهر شبیهی دارن. تشخیص قطعی فقط با معاینه‌ی دامپزشک و بررسی نمونه‌ی خراش پوستی زیر میکروسکوپ ممکنه.

درمان گال گربه چیست ؟

خبر خوب اینه که گال گربه (نوتوادرس) با اینکه ظاهر ترسناکی داره، اما درمانش کاملاً قطعی و سرراسته! راه حل اصلی، استفاده از داروهای ضدانگل (مثل قطره‌های پشت گردن یا تزریق) زیر نظر دامپزشک، هم‌زمان با درمان تمام حیوانات خونه‌ست.

اگه درمان رو به موقع شروع کنید، گال گربه معمولاً ظرف ۳ تا ۴ هفته کاملاً خوب می‌شه و موهاش دوباره درمیاد. مسیر درمان به این شکله:

۱. داروهای اصلی ضدانگل (برای ریشه‌کن کردن انگل)

·         قطره‌های پشت گردن (Spot-on). راحت‌ترین و بی‌دردسرترین گزینه، قطره‌هایی هستن که توشون سلامکتین (Selamectin مثل برند Revolution) یا موکسیدکتین (Moxidectin مثل Advantage Multi) دارن. این قطره‌ها معمولاً با فاصله‌ی ۲ تا ۴ هفته تکرار می‌شن و کار رو یکسره می‌کنن.

·         داروهای جدیدتر خانواده‌ی ایزوکسازولین (Isoxazolines). ترکیباتی مثل فلورالانر (Fluralaner مثل Bravecto) یا سارولانر (Sarolaner که توی Revolution Plus هست) با یک یا دو بار مصرف، کل انگل‌ها رو از بین می‌برن.

·         تزریق یا مصرف خوراکی آیورمکتین (Ivermectin). این دارو یه درمان قدیمی و خیلی قویه که دامپزشک بر اساس وزن دقیق گربه، هفته‌ای یک‌بار یا دو هفته یک‌بار (معمولاً ۳ تا ۴ نوبت) تجویز می‌کنه. (یه نکته‌ی خیلی حیاتی: دوز این دارو توی گربه‌ها فوق‌العاده حساسه و مصرف خودسرانه‌ش می‌تونه باعث مسمومیت عصبی بشه).

·         حمام‌های دارویی (اگه چاره‌ی دیگه‌ای نباشه). شست‌وشو با محلول لایم سولفور ۲٪ (Lime Sulfur Dip) به صورت هفتگی تا ۶ یا ۸ هفته کاملاً انگل رو می‌کشه؛ ولی چون بوی خیلی تندی داره، موهای گربه رو زرد می‌کنه و حمام کردن هم برای گربه‌ها پر از استرسه، امروزه کمتر سراغش میرن.

۲. درمان‌های کمکی (برای اینکه گربه راحت‌تر باشه)

·         آنتی‌بیوتیک‌ها. اگه گربه‌تون انقدر خودشو خارونده که پوستش زخم شده و عفونت باکتریایی گرفته، دامپزشک براش آنتی‌بیوتیک تجویز می‌کنه.

·         کم کردن خارش و التهاب. برای اینکه توی روزهای اول درمان گربه به خودش آسیب نزنه، ممکنه دامپزشک داروهای ضدالتهاب ملایم بده یا پیشنهاد کنه موقتاً براش گردنبند الیزابت (کلاه محافظ) ببندید.

·         نرم کردن دلمه‌ها. شامپوهای ملایم کراتولیتیک (مثل بنزوئیل پراکسید) با تجویز پزشک کمک می‌کنن اون دلمه‌های ضخیم و سفت راحت‌تر از پوست جدا بشن.

۳. قوانین طلایی قرنطینه و تمیزکاری خونه

·         درمان هم‌زمان همه‌ی بچه‌های خونه! چون این انگل به شدت مسریه، حتی اگه گربه‌ها یا سگ‌های دیگه‌ی خونه هیچ علامتی ندارن، باید هم‌زمان دارو بگیرن تا بیماری مدام بینشون نچرخه.

·         شست‌وشوی وسایل، نه سم‌پاشی کل خونه! خبر خوب اینکه انگل Notoedres cati بدون بدن گربه فقط چند روز توی محیط زنده می‌مونه. پس اصلاً نیازی به سم‌پاشی خطرناک خونه نیست؛ فقط جای خواب، پتوها، برس‌ها و اسباب‌بازی‌های پارچه‌ای گربه رو با آب داغ بشورید و مبل و فرش‌ها رو خوب جاروبرقی بکشید.

·         مراقبت از خودتون. تا یک هفته بعد از شروع درمان، موقع بغل کردن یا دارو دادن به گربه دستکش یک‌بارمصرف دستتون کنید و دست‌هاتون رو بشورید. اگه روی پوست خودتون هم دانه‌های قرمز و خارش‌دار زده، نگران نباشید؛ به محض اینکه گربه‌تون درمان بشه، مال شما هم خودبه‌خود خوب می‌شه.

هشدار خیلی جدی: تحت هیچ شرایطی از داروهای ضدگال مخصوص سگ یا محصولاتی که پرمترین (Permethrin) دارن برای گربه استفاده نکنید؛ این مواد برای گربه‌ها به شدت سمی و کشنده‌ان.

روشهای تشخیص بیماری گال در گربه ها

 تشخیص قطعی گال گربه (نوتوادرس) فقط توی کلینیک و با دیدن خودِ انگل یا تخم‌هاش زیر میکروسکوپ (معمولاً با یه خراش خیلی سطحی از پوست) ممکنه؛ ولی توی خونه هم با دقت کردن به ظاهر پوست و رفتار گربه‌تون می‌تونید بهش شک کنید.

از اونجایی که این انگل میکروسکوپیه و با چشم غیرمسلح دیده نمی‌شه، مسیر تشخیص به دو بخش بررسی توی خونه (برای شک اولیه) و آزمایش دامپزشکی (برای مطمئن شدن صددرصد) تقسیم می‌شه:

۱. روش‌های بررسی توی خونه (نشونه‌های هشداردهنده)

توی خونه نمی‌شه تشخیص قطعی داد، اما این سرنخ‌ها بهتون می‌گن که وقتشه سریع برید دامپزشکی:

  • چک کردن الگوی پخش دلمه‌ها. به لبه‌ی بیرونی و نوک گوش‌ها، صورت و گردن گربه‌تون نگاه کنید. اگه دلمه‌های ضخیم، خشک و خاکستری یا زردرنگ دیدید که پوست زیرش چروکیده شده، این قوی‌ترین نشونه‌ی ظاهریه.
  • تست دستمال کاغذی سفید (برای اینکه مطمئن شید کک نیست). یکم از پوسته‌ها و ذرات تیره‌ی روی بدن گربه رو بریزید روی یه دستمال کاغذی سفید و مرطوب. اگه ذرات حل شدن و دورشون هاله‌ی قرمز (خون) افتاد، گربه‌تون کک داره؛ ولی اگه رنگ ندادن و پوسته‌ها سفت و چسبنده بودن، احتمال گال یا قارچ بیشتر می‌شه.
  • حواستون به بقیه‌ی اهل خونه باشه! اگه چند تا گربه دارید و بقیه هم هم‌زمان شروع کردن به خاروندن سر و گوششون، یا روی دست و بازوی خودتون دانه‌های قرمز و خارش‌دار زده، احتمال گال خیلی بالاست.
  • فرق گذاشتن با جرب گوش. با چراغ‌قوه توی کانال گوش گربه رو نگاه کنید؛ اگه ترشحات سیاه و چرب شبیه تفاله‌ی قهوه فقط داخل گوش بود و لبه‌ی بیرونی گوش و صورت سالم بود، احتمالاً با جرب گوش طرفید نه گال صورت.

۲. روش‌های تشخیص توسط دامپزشک (تشخیص قطعی)

دامپزشک برای اینکه گال رو با بیماری‌های شبیه بهش (مثل قارچ پوستی، حساسیت یا دمودکس) اشتباه نگیره، از این روش‌ها استفاده می‌کنه:

  • تراش سطحی پوست. این دقیق‌ترین و رایج‌ترین روشه. دامپزشک یه قطره روغن مخصوص روی پوست درگیر (معمولاً لبه‌ی گوش) می‌ریزه و با یه تیغ کند و خیلی آروم، لایه‌ی رویی دلمه‌ها رو برمی‌داره. برعکس گال سگ که پیدا کردن انگل توش سخته، توی گال گربه معمولاً تعداد انگل‌ها و تخم‌هاشون انقدر زیاده که زیر میکروسکوپ خیلی راحت دیده می‌شن.
  • تست چسب نواری. برای گربه‌هایی که استرس دارن یا جاهای حساسی مثل دور چشمشون درگیر شده، دامپزشک یه تیکه چسب شفاف رو روی پوسته‌های پوست فشار می‌ده و بعد می‌چسبونه روی شیشه‌ی میکروسکوپ تا انگل‌ها رو ببینه. این روش هم به اندازه همون تراش پوست دقیقه.
  • آزمایش مدفوع. از اونجایی که گربه‌ها مدام خودشون رو لیس می‌زنن و می‌شورن، کلی از این انگل‌ها رو قورت می‌دن! گاهی اگه توی نمونه‌ی پوست چیزی دیده نشه، دامپزشک با آزمایش مدفوع، انگل‌های بلعیده‌شده رو پیدا می‌کنه.
  • درمان آزمایشی. توی موارد نادری که همه‌ی علائم شبیه گاله ولی زیر میکروسکوپ انگلی دیده نمی‌شه، دامپزشک یه دوره داروی ضدانگل ایمن تجویز می‌کنه؛ اگه ظرف ۲ تا ۳ هفته خارش و پوسته‌ها سریع خوب شدن، یعنی تشخیص درست بوده.

یه توصیه‌ی خیلی مهم: توی خونه اصلاً سعی نکنید دلمه‌ها رو با ناخن یا چیز تیز بکنید؛ این کار هم درد و استرس زیادی به گربه میاره و هم باعث می‌شه انگل به دست‌های خودتون منتقل بشه و پوست گربه عفونت کنه.

تفاوت نوتوادرس با سایر انگل‌های پوستی گربه

همانطور که در جدول پایین میبینید ، اول از همه خودِ نوتوادرس (Notoedres cati) رو داریم. این انگل توی لایه‌های سطحی پوست تونل می‌زنه. ماجرا معمولاً از لبه‌ی گوش‌ها و صورت گربه شروع می‌شه و کم‌کم به گردن و بقیه بدن می‌رسه. نشونه‌ی خیلی بارزش، خارش شدید و طاقت‌فرساست؛ طوری که پوست گربه ضخیم، چروکیده و پر از دلمه‌های خاکستری یا زردرنگ می‌شه. نکته مهم اینه که نوتوادرس بین گربه‌ها به شدت مسریه و حتی می‌تونه به صورت موقت به انسان هم منتقل بشه و روی پوست ما دانه‌های قرمز و خارش‌دار ایجاد کنه.

حالا این رو مقایسه کنید با جرب گوش یا اتودکتس (Otodectes cynotis). برعکس نوتوادرس که روی سطح صورت و لبه گوش دلمه می‌سازه، اتودکتس میره دقیقاً داخل کانال گوش زندگی می‌کنه. گربه مدام سرش رو تکون می‌ده و وقتی داخل گوشش رو نگاه می‌کنید، ترشحات تیره و مومی شکلی می‌بینید که خیلی شبیه تفاله قهوه است. انتقالش به انسان هم برعکس نوتوادرس، فوق‌العاده نادره.

دومین رقیب، دمودکس (Demodex) هست. دمودکس بیشتر توی ریشه موها و غدد چربی زندگی می‌کنه. دو تا مدل معروف داره: یکی دمودکس کتی که اصلاً مسری نیست، خارش کمی داره و بیشتر باعث ریزش موی سکه‌ای و قرمزی دور پلک و سر می‌شه؛ و یکی دمودکس گاتویی که روی سطح پوست می‌مونه، مسریه و خارش شدیدی میاره، اما هیچ‌کدومشون دلمه‌های ضخیم و چروکیده نوتوادرس رو نمی‌سازن و به انسان هم منتقل نمی‌شن.

و اما مورد آخر، کیلتلا (Cheyletiella) یا همون «شوره متحرک». این انگل اصلاً پوست رو سوراخ نمی‌کنه و تونل نمی‌زنه؛ فقط لابه‌لای موهای پشت و کمر گربه راه میره. اگر با دقت به کمر گربه نگاه کنید، انگار شوره‌های درشتی روی موهاش دارن حرکت می‌کنن! خارش کیلتلا معمولاً خفیف تا متوسطه و مثل نوتوادرس پوست رو زخم و ضخیم نمی‌کنه، اما مثل نوتوادرس بین حیوانات خیلی مسریه و می‌تونه برای انسان هم خارش موقتی بیاره.

پس به طور خلاصه: اگر دلمه‌های ضخیم خاکستری روی صورت و لبه گوش دیدید، شک اول به سمت نوتوادرسه؛ اگر ترشحات شبیه تفاله قهوه داخل گوش بود، جرب گوشه؛ اگر ریزش موی سکه‌ای بدون دلمه بود، دمودکسه؛ و اگر روی کمر گربه شوره‌هایی دیدید که انگار راه میرن، با کیلتلا طرف هستید.

جدول زیر تفاوت‌های کلیدی انگل نوتوادرس (عامل گال سر و صورت گربه) را با سایر انگل‌های پوستی و خارجی شایع در گربه‌ها نشان می‌دهد:

ویژگی

نوتوادرس (Notoedres cati)

اتودکتس (Otodectes cynotis - جرب گوش)

دمودکس (Demodex cati / gatoi)

کیلتلا (Cheyletiella - شوره متحرک)

نام بیماری

گال نوتوادر (Feline Scabies)

جرب گوش (Ear Mites)

دمودیکوزیس (Demodicosis)

کیلتلوزیس (Walking Dandruff)

محل زندگی انگل

حفر تونل در لایه‌های سطحی پوست

سطح کانال گوش (به ندرت بدن)

فولیکول‌های مو و غدد چربی (D. cati) یا سطح پوست (D. gatoi)

سطح پوست و لابه‌لای موها (بدون حفر تونل)

نواحی درگیر بدن

شروع از لبه گوش و صورت، گسترش به گردن و بدن

داخل کانال گوش

پلک‌ها، سر، گردن (یا کل بدن در D. gatoi)

پشت، کمر و گردن

شدت خارش

بسیار شدید و طاقت‌فرسا

شدید (همراه با تکان دادن سر)

خفیف در D. cati؛ بسیار شدید در D. gatoi

خفیف تا متوسط

علائم ظاهری بارز

دلمه‌های ضخیم خاکستری/زرد، پوست چروکیده و ریزش مو

ترشحات تیره و مومی شبیه تفاله قهوه داخل گوش

ریزش موی سکه‌ای، قرمزی و جوش (در D. cati)

پوسته‌ریزی و شوره‌های درشت متحرک روی موها

میزان واگیری

فوق‌العاده مسری بین گربه‌ها

بسیار مسری بین گربه‌ها و سگ‌ها

غیرمسری (D. cati)؛ مسری (D. gatoi)

بسیار مسری بین حیوانات خانگی

انتقال به انسان

بله (باعث خارش و دانه‌های قرمز موقتی می‌شود)

بسیار نادر

خیر (به انسان منتقل نمی‌شود)

بله (باعث خارش و جوش‌های قرمز در انسان می‌شود)

سؤالات متداول درباره گال گربه

در ادامه به پرتکرارترین سوالات شما عزیزان پاسخ داده ایم

۱. آیا گال گربه به انسان منتقل می‌شود؟

بله، اما جای نگرانی نیست و موقتی است! انگل نوتوادرس می‌تواند از طریق تماس مستقیم به پوست شما منتقل شود و روی دست‌ها، بازوها یا سینه دانه‌های قرمز و خارش‌دار ایجاد کند. اما چون بدن انسان میزبان اصلی این انگل نیست، انگل نمی‌تواند روی پوست ما تولیدمثل کند و به محض اینکه گربه‌تان درمان شود، جوش‌ها و خارش پوست شما هم خودبه‌خود طی ۱ تا ۲ هفته از بین می‌رود.

۲. درمان گال گربه چقدر طول می‌کشد؟

با شروع درمان استاندارد (مثل قطره‌های ضدانگل پشت گردن)، خارش شدید گربه معمولاً طی ۵ تا ۷ روز اول خیلی کمتر می‌شود. اما برای اینکه تمام تخم‌های انگل هم از بین بروند و پوست کاملاً ترمیم شود، دوره درمان کامل بین ۳ تا ۴ هفته زمان می‌برد و رشد مجدد موها ممکن است چند هفته بیشتر طول بکشد.

۳. آیا گال گربه خودبه‌خود خوب می‌شود؟

خیر، به هیچ وجه! گال گربه یک انگل پوستی فعال است که مدام در پوست تونل می‌زند و تخم‌گذاری می‌کند. اگر درمان نشود، تمام صورت و بدن گربه را درگیر می‌کند، باعث عفونت‌های شدید باکتریایی، ضعف، بی‌اشتهایی و حتی در موارد بسیار پیشرفته و مزمن می‌تواند جان گربه را به خطر بیندازد.

۴. فرق گال گربه با قارچ پوستی چیست؟

بزرگ‌ترین فرقشان در شدت خارش و شکل ضایعات است. گال گربه با خارش طاقت‌فرسا و دلمه‌های ضخیم، سفت و خاکستری‌رنگ (معمولاً شروع از لبه گوش‌ها) همراه است. اما قارچ پوستی معمولاً خارش خیلی کمی دارد (یا اصلاً خارش ندارد) و بیشتر به شکل ریزش موی دایره‌ای و سکه‌ای با پوسته‌های سفید و خشک ظاهر می‌شود.

۵. آیا درمان خانگی برای گال گربه وجود دارد؟ (مثل سرکه یا روغن نارگیل)

خیر، هیچ درمان خانگی یا گیاهی نمی‌تواند انگل‌های داخل لایه‌های پوست را بکشد. استفاده از موادی مثل سرکه سیب، سیر یا روغن‌های مختلف نه تنها انگل را از بین نمی‌برد، بلکه باعث سوزش شدید زخم‌ها، مسمومیت گربه (موقع لیس زدن خودش) و از دست رفتن زمان طلایی درمان می‌شود. تنها راه درمان، داروهای ضدانگل دامپزشکی است.

۶. آیا لازم است برای گال گربه کل خانه را سم‌پاشی کنیم؟

خوشبختانه نه! انگل نوتوادرس بدون بدن میزبان، در محیط خانه فقط چند روز زنده می‌ماند. نیازی به سم‌پاشی خطرناک خانه نیست؛ کافی است جای خواب، پتوها، برس‌ها و اسباب‌بازی‌های پارچه‌ای گربه را با آب داغ بشویید و مبل‌ها و فرش‌ها را خوب جاروبرقی بکشید.

۷. گربه از کجا گال می‌گیرد؟ حتی گربه‌ای که از خانه بیرون نمی‌رود؟

انتقال این بیماری از طریق تماس مستقیم با گربه‌های آلوده (مثلاً گربه‌های خیابانی، پانسیون‌ها یا گربه‌های جدیدی که به خانه می‌آیند) اتفاق می‌افتد. حتی اگر گربه‌تان کاملاً خانگی است، این انگل می‌تواند از طریق لباس، کفش یا دست‌های شما (بعد از نوازش یک گربه آلوده در بیرون از خانه) یا از طریق وسایل مشترک به او منتقل شود.

۸. آیا گال گربه به سگ هم منتقل می‌شود؟

بله، هرچند این انگل مخصوص گربه‌هاست، اما به شدت مسری است و می‌تواند به طور موقت به سگ‌ها، خرگوش‌ها و همسترهای خانه هم منتقل شود و خارش ایجاد کند. به همین دلیل، تمام حیوانات خانگی که با گربه‌ی بیمار در تماس هستند باید هم‌زمان تحت درمان ضدانگل قرار بگیرند.

۹. آیا می‌توانم از داروی ضدگال سگ برای گربه‌ام استفاده کنم؟

هرگز این کار را نکنید! بسیاری از داروهای ضدانگل و ضدگال مخصوص سگ حاوی ماده‌ای به نام پرمترین (Permethrin) هستند که برای سیستم عصبی گربه‌ها به شدت سمی و کشنده است و می‌تواند باعث تشنج و مرگ شود.

۱۰. تا چه زمانی بعد از شروع درمان باید گربه را قرنطینه کنیم؟

معمولاً توصیه می‌شود تا ۱ تا ۲ هفته بعد از اولین دوز داروی ضدانگل (تا زمانی که دلمه‌ها بریزند و خارش متوقف شود)، گربه را در یک اتاق جداگانه از بقیه حیوانات نگه دارید و خودتان هم موقع بغل کردن یا دارو دادن به او از دستکش یک‌بارمصرف استفاده کنید.

 

برای دوستانتان بفرستید :